Tôi rất thích những doanh nghiệp không bị giới hạn bởi các nguyên tắc quản trị thông thường
Sau một thời gian đi làm, tôi nhận ra mỗi doanh nghiệp đều có một triết lý vận hành riêng. Có nơi coi trọng quy trình, có nơi coi trọng dữ liệu, có nơi đặt chiến lược lên trước, cũng có nơi tin rằng điều quan trọng nhất vẫn là con người. Tôi từng may mắn trải nghiệm một môi trường có một triết lý khá đặc biệt: không nên để những nguyên tắc cố định làm mất đi sự linh hoạt của doanh nghiệp.
Ở đó, ban lãnh đạo rất biết “lắng nghe”. Đây là điều tôi đánh giá cao.
Nhân sự nói gì cũng được nghe. Đề xuất gì cũng được trao đổi. Ý kiến khác biệt cũng có không gian để trình bày. Không khí dân chủ là một điều rất đáng quý trong doanh nghiệp hiện đại.
Tất nhiên, lắng nghe và tin tưởng là hai chuyện hoàn toàn khác nhau. Một người lãnh đạo có kinh nghiệm sẽ hiểu rằng không phải điều gì được nói ra cũng có thể trở thành căn cứ để ra quyết định. Vì thế, tôi rất thích tinh thần lắng nghe mọi người nhưng chỉ tin vào những gì thực sự cần tin. Nó giúp tổ chức tránh được sự phụ thuộc quá mức vào một cá nhân.
Thậm chí đôi khi, việc không có một định hướng quá cụ thể cũng tạo ra rất nhiều tự do. Không phải dự án nào cũng cần một công thức profit rõ ràng ngay từ đầu. Không phải dòng tiền nào cũng cần được đặt vào cùng một logic. Cũng không nhất thiết toàn bộ dữ liệu phải được quy về một hệ thống duy nhất, bởi nếu mọi thứ đều rõ ràng quá thì có lẽ doanh nghiệp sẽ mất đi một phần sự linh hoạt vốn có của startup.
Tôi đặc biệt thích cách tư duy này ở những giai đoạn công ty có nhiều dự án. Một dự án có thể tập trung vào việc tạo doanh thu, trong khi một dự án khác có thể đảm nhiệm những mục tiêu dài hạn hơn mà chưa cần giải thích quá nhiều về hiệu quả tài chính. Mỗi dự án một sứ mệnh, mỗi nguồn lực một câu chuyện, miễn là cuối cùng doanh nghiệp vẫn có thể vận hành. Đó là một cách phân bổ nguồn lực rất “sáng tạo”.
Và nếu một người hỏi tôi dữ liệu khách hàng nằm ở đâu, tôi nghĩ câu hỏi ấy cũng chưa chắc quan trọng bằng việc doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng hay không. Bởi trong kinh doanh, đôi khi sở hữu một cơ sở dữ liệu lớn chưa chắc bằng việc “sở hữu những mối quan hệ đủ tốt” để mở được cánh cửa đầu tiên. Ở góc độ này, tôi cũng đánh giá cao việc gia đình và các mối quan hệ cá nhân có thể trở thành một nguồn lực kinh doanh rất hiệu quả. Trong một thị trường cạnh tranh, có được một người quen biết đúng lúc đôi khi có giá trị hơn rất nhiều tháng xây dựng hệ thống. Đó không chỉ là networking, mà còn là một dạng tài sản vô hình rất đặc biệt. Tất nhiên, đây là loại tài sản không phải nhân sự nào cũng có.
Vì vậy, một tổ chức biết tận dụng tốt nguồn lực quan hệ của những người sáng lập rõ ràng sẽ có một lợi thế nhất định. Còn những vị trí khác thì có lẽ cứ để thị trường và thời gian trả lời. Startup vốn dĩ là nơi mọi thứ đều có thể được thử nghiệm, kể cả con người.
Tôi cũng rất ấn tượng với tốc độ thay đổi nhân sự quản lý dự án. Nếu một người không còn phù hợp, doanh nghiệp có thể nhanh chóng trao cơ hội cho một người khác. Điều đó cho thấy tổ chức không quá nặng tính “sống lâu lên lão làng”. Một giám đốc dự án hôm nay có thể là một người hoàn toàn khác sau một thời gian ngắn, và đó chính là minh chứng rõ ràng cho tinh thần luôn đổi mới, luôn trao cơ hội. Nhìn theo cách tích cực nhất, một đội ngũ mà nhiều người chưa kịp làm quen đã có người mới cũng chứng minh rằng doanh nghiệp có khả năng thích nghi rất nhanh.
Còn nếu nhìn theo cách khác, có lẽ đó là một câu hỏi dành cho những người thích nghiên cứu về organizational memory: một tổ chức cần bao lâu để tích lũy kinh nghiệm nếu những người biết chuyện thường xuyên rời đi? Nhưng tôi cho rằng câu hỏi đó không cần phải trả lời ngay. Bởi một trong những điều tôi học được từ môi trường này là doanh nghiệp không nhất thiết phải giống những gì sách quản trị mô tả. Không phải nơi nào cũng cần một hệ thống hoàn chỉnh. Không phải nơi nào cũng cần mọi thứ được chuẩn hóa. Và không phải lúc nào những quyền lợi, quy trình hay nguyên tắc được xây dựng theo chuẩn chung cũng là thứ quyết định một doanh nghiệp có thể đi được bao xa.
Quan trọng nhất vẫn là khả năng vận hành.
Chỉ là sau nhiều năm đi làm, tôi bắt đầu hiểu thêm một điều khá thú vị: khả năng vận hành và khả năng phát triển là hai khái niệm không hoàn toàn giống nhau. Một doanh nghiệp có thể chạy rất nhanh bằng quan hệ, bằng sự linh hoạt, bằng những quyết định tức thời và bằng khả năng xoay xở của một vài cá nhân chủ chốt. Nhưng đến một quy mô nhất định, người ta sẽ bắt đầu hỏi những câu hơi khó chịu: nếu không có những mối quan hệ đó thì sao? Nếu một người quan trọng rời đi thì sao? Nếu dữ liệu không còn nằm trong tay một vài cá nhân thì sao? Nếu một dự án không còn đủ nguồn lực để tiếp tục thì sao? Và nếu muốn xây dựng một doanh nghiệp thực sự bền vững, liệu những thứ từng giúp công ty chạy được có đủ để giúp công ty lớn lên?
Tôi không có ý định trả lời thay. Tôi chỉ thấy mình khá may mắn vì đã từng làm việc ở một nơi giúp tôi hiểu rằng quản trị tốt không chỉ là làm cho doanh nghiệp chạy được. Khó hơn nhiều là xây được một hệ thống mà khi một cá nhân, một mối quan hệ hoặc một dự án thay đổi, doanh nghiệp vẫn biết mình đang đi đâu. Đó là một bài học tôi thực sự biết ơn rằng, từ khi sinh ra và lớn lên, tôi đã luôn sống có mục tiêu rõ ràng cho cuộc đời của mình. Tôi luôn nuôi dưỡng đam mê công việc marketing – truyền thông và báo chí từ ngày còn 12 tuổi, học trên ghế nhà trường, và khi ra ngoài xã hội, tôi bắt đầu đi làm, tôi đã biết mình cần bao lâu để ngồi vào vị trí Marketing Manager với việc tích lũy những kiến thức và kinh nghiệm thực tế gì. Và cũng thật may mắn, bản thân mình được đi lên bằng đôi chân và khả năng tự cường mà chưa từng có “chiếc ô” nào che chắn. Để mai sau này, khi truyền lại ngọn lửa cho thế hệ tiếp nối, tôi vẫn sẽ luôn nói, sống và làm việc cần có tầm nhìn và xây dựng lộ trình cho bản thân với mục tiêu mình muốn là gì?
Cảm ơn các bạn đã lắng nghe chia sẻ ngày hôm nay. Hy vọng các bạn hiểu được những điều mình chia sẻ và chúc các bạn có một niềm vui nho nhỏ trong buổi tối cuối tuần nhé!
Trang 1 của Dung Marketing